साहित्याशिवाय कृत्रिम बुद्धिमत्तेची वाटचाल अधुरी : प्रो. सदानंद भोसले

लोणी प्रतिनिधी (शहाजी दिघे ): कृत्रिम बुद्धिमत्ता आजच्या युगातील प्रभावी आणि स्मार्ट सहायक ठरत असली, तरी मानवी भावना, संवेदना आणि भावनिक संवादाची जागा ती घेऊ शकत नाही. न्युमरिकल डेटासोबत दर्जेदार साहित्याची सांगड घातल्याशिवाय कृत्रिम बुद्धिमत्तेची साहित्यिक उपयुक्तता पूर्णत्वास जाणार नाही. त्यामुळे उच्च शिक्षण संस्थांनी दर्जेदार साहित्यनिर्मितीसोबतच त्याचे डिजिटल संवर्धन व उपलब्धतेसाठी पुढाकार घेणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या हिंदी विभागाचे प्रमुख तथा हिंदी अभ्यास मंडळाचे अध्यक्ष प्रो. डॉ. सदानंद भोसले यांनी केले.

लोकनेते डॉ. बाळासाहेब विखे पाटील प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्थेच्या कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय, सात्रळ आणि महाराष्ट्र राज्य हिंदी साहित्य अकादमी, मुंबई यांच्या संयुक्त विद्यमाने हिंदी महोत्सव २०२६ अंतर्गत आयोजित एकदिवसीय आंतरविषयक राष्ट्रीय कार्यशाळेच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बीजभाषक म्हणून बोलत होते.

प्रो. डॉ. भोसले म्हणाले, एआय हे स्मार्ट सहायक म्हणून उपयुक्त असले, तरी त्याला मानवी भावविश्वाची पूर्ण जाण नाही. एआयची साहित्यिक क्षमता विकसित करण्यासाठी समृद्ध व दर्जेदार साहित्य त्याच्यापर्यंत पोहोचणे गरजेचे आहे. यासाठी उच्च शिक्षण संस्थांची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे.

हैदराबाद केंद्रीय विद्यापीठाचे डॉ. प्रकाश कोपार्डे यांनी आंतरविषयक शिक्षणातील एआयच्या सकारात्मक व नकारात्मक पैलूंवर भाष्य केले. डॉ. दीपक तुपे, प्रो. डॉ. साताप्पा चव्हाण, प्रो. सचिन कदम, प्रो. डॉ. जितेंद्र पाटील, डॉ. संदीप तपासे व प्रा. नीलेश जाधव यांनी विविध सत्रांत मार्गदर्शन केले.

समारोपप्रसंगी प्रो. डॉ. साताप्पा चव्हाण यांनी राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२०च्या पार्श्वभूमीवर अशा कार्यशाळांमुळे विद्यार्थ्यांना नव्या दृष्टिकोनातून विचार करण्याची संधी मिळत असल्याचे सांगितले. कार्यशाळेत महाराष्ट्रासह कर्नाटक, उत्तर प्रदेश, हैदराबाद, केरळ व मध्य प्रदेशातील प्राध्यापक, संशोधक आणि विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला.

प्रभारी प्राचार्य डॉ. सोपान शिंगोटे यांनी स्वागत केले. डॉ. भाऊसाहेब नवले यांनी प्रास्ताविक केले. यावेळी प्रो. डॉ. रामदास बोरसे, उपप्राचार्या डॉ. जयश्री सिनगर, डॉ. दिनकर घाणे यांच्यासह प्राध्यापक व विद्यार्थी उपस्थित होते. सूत्रसंचालन व आभार प्रो. डॉ. अनंत केदारे यांनी मानले.