કપડવંજમાં ૧૪૪ વર્ષથી ઉજવાતો રત્નાગીરી માતાજીનો લોકમેળો

કપડવંજ: કપડવંજની ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક પરંપરામાં વિશેષ સ્થાન ધરાવતો મોટા રત્નાગીરી માતાજી અને નાના રત્નાગીરી માતાજીનો લોકમેળો છેલ્લા ૧૪૪ વર્ષથી ભાદરવા સુદ બારસ, તેરસ અને ચૌદસના પવિત્ર દિવસોમાં પરંપરાગત રીતે ઉજવાય છે. ત્રણ દિવસ સુધી ચાલતા આ લોકમેળામાં કપડવંજ શહેર સહિત તાલુકાના આસપાસના અનેક ગામોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે.

આ મેળા પાછળ કપડવંજના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી લોકવાયકા પણ ખૂબ જ પ્રચલિત છે. કહેવાય છે કે વર્ષ ૧૮૮૨માં કપડવંજમાં કોલેરાનો ભયંકર રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો હતો.

રોગચાળાને કારણે સમગ્ર શહેરમાં ભય અને હાહાકારનો માહોલ સર્જાયો હતો. સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની હતી કે દરરોજ મોટી સંખ્યામાં લોકોના મૃત્યુ થતા અને દિવસ ઉગતાં જ સ્મશાનમાં અનેક અગ્નિસંસ્કાર થતા.

આ વિકટ પરિસ્થિતિ દરમિયાન કાકડી ગામના એક બ્રાહ્મણ કપડવંજ આવ્યા હતા. લોકવાયકા મુજબ તેમણે માતાજીને સવા મણ તાંબાની નોબત કરાવવા અને વસ્ત્રો ધરાવવાની માનતા રાખવાની વાત કરી હતી.

ત્યારબાદ માતાજીની માનતા પૂર્ણ કરવામાં આવતા માત્ર ચાર દિવસમાં રોગચાળો શાંત પડ્યો હોવાનું કહેવાય છે. આ ઘટનાની સ્મૃતિ અને માતાજી પ્રત્યેની અતૂટ શ્રદ્ધાના પ્રતિકરૂપે ત્યારથી દર વર્ષે ભાદરવા સુદ બારસ, તેરસ અને ચૌદસની રાત્રે રત્નાગીરી માતાજીનો લોકમેળો યોજાય છે.

વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પરંપરા આજે પણ લોકોની આસ્થા અને શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર બની છે. મેળા દરમિયાન મોટા રત્નાગીરી અને નાના રત્નાગીરી માતાજીના મંદિરે દર્શન કરવા તથા માતાજીના આશીર્વાદ મેળવવા મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચે છે.

શહેર ઉપરાંત કપડવંજ તાલુકાના વિવિધ ગામોમાંથી પણ લોકો પરિવાર સાથે અહીં આવી માતાજીના ચરણોમાં શીશ ઝુકાવે છે. કપડવંજની આ ઐતિહાસિક ધાર્મિક પરંપરા માત્ર એક મેળો નથી, પરંતુ ૧૪૪ વર્ષથી ચાલી આવતી લોકઆસ્થા, પરંપરા અને સંસ્કૃતિનું જીવંત પ્રતીક બની રહી છે.

પેઢી દર પેઢી આ પરંપરા આગળ વધતી રહેતાં રત્નાગીરી માતાજીનો મેળો કપડવંજની આગવી સાંસ્કૃતિક ઓળખ બની રહ્યો છે.