नाना, तू तुझ्या चाहत्यांशी गद्दारी केलीस! नाना, खरंच सांगतो… तू तुझ्या चाहत्यांशी गद्दारी केलीस! असं अचानक निघून जायचं असतं का?

नाना, तू तुझ्या चाहत्यांशी गद्दारी केलीस!
नाना, खरंच सांगतो…
तू तुझ्या चाहत्यांशी गद्दारी केलीस!
असं अचानक निघून जायचं असतं का? काहीही न सांगता, कुठलाही निरोप न देता एका क्षणात लाखो चाहत्यांना पोरकं करून जायचं असतं का?

तुझ्या निधनाची बातमी कानावर आली आणि मन सुन्न झालं. विश्वासच बसेना. पडद्यावर शेकडो भूमिका जगणारा हा अभिनेता आज आपल्या आयुष्यातून कायमचा ‘एक्झिट’ घेऊन गेला, ही जाणीवच मनाला चटका लावून जाते.

तुझ्या अभिनयाची जादू वेगळीच होती. तू भूमिका करत नव्हतास; ती भूमिका जगत होतास. ‘क्रांतिवीर’मधील प्रताप नारायण तिलक, ‘प्रहार’मधील मेजर चौहान, ‘अब तक छप्पन’मधील साधू आगाशे, ‘तिरंगा’मधील शिवाजीराव वागळे, ‘वेलकम’मधील उदय शेट्टी आणि ‘नटसम्राट’मधील अप्पा बेलवलकर—प्रत्येक व्यक्तिरेखा तू आपल्या अभिनयाने अजरामर केलीस.

तुझे ‘पुरुष’ आणि ‘हमीदाबाईची कोठी’ ही नाटके पाहताना तर असे वाटायचे की, नाना अभिनय करत नाहीये; तो त्या व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे शिरला आहे. रंगमंचावर तुझा वावर, संवादफेक, देहबोली आणि चेहऱ्यावरचे भाव पाहताना समोर अभिनेता नसून प्रत्यक्ष व्यक्तिरेखाच उभी आहे, असा भास व्हायचा.

पडद्यावरचा तुझा अभिनय जितका प्रभावी होता, तितकाच रंगमंचावरचा नाना अधिक जवळून भिडायचा. कारण रंगमंचावर कॅमेरा नव्हता, कट नव्हता, पुन्हा टेक नव्हता—होता तो फक्त तुझा जिवंत अभिनय आणि समोर बसलेला प्रेक्षक. त्या थेट संवादात तू प्रेक्षकांना अक्षरशः आपल्या अभिनयाच्या विश्वात घेऊन जायचास.

म्हणूनच ‘पुरुष’ आणि ‘हमीदाबाईची कोठी’ पाहताना अनेकदा मनात एकच विचार यायचा—हा माणूस अभिनय करतोय की आपण प्रत्यक्ष आयुष्यच पाहतोय?

विशेषतः ‘नटसम्राट’मधील अप्पा बेलवलकर ही भूमिका म्हणजे तुझ्या अभिनयाची सर्वोच्च उंची. एका महान रंगकर्मीच्या आयुष्यातील वेदना, एकटेपण, असहायता आणि आयुष्याची उतरती कळा तू ज्या ताकदीने साकारलीस, त्यामुळे असंख्य प्रेक्षकांच्या डोळ्यांत अश्रू आले.

पण नाना, तुझी ओळख केवळ अभिनेता म्हणून नव्हती. पडद्याबाहेरचा माणूस नानाही तितकाच मोठा होता.

‘नाम फाऊंडेशन’च्या माध्यमातून तू शेतकरी आणि ग्रामीण भागासाठी केलेली सेवा ही तुझ्या कलाकारीइतकीच मोठी आणि प्रेरणादायी आहे. संकटात सापडलेल्या, दुष्काळ आणि कर्जबाजारीपणामुळे खचलेल्या शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात पुन्हा आशेचा किरण निर्माण करण्यासाठी तू केलेले काम असंख्य कुटुंबांसाठी आधार ठरले. पडद्यावर अनेक व्यक्तिरेखा साकारणारा तू, प्रत्यक्ष आयुष्यात मात्र शेतकऱ्यांच्या दुःखात सहभागी होऊन माणुसकीची भूमिका जगलास.

याच नाम फाऊंडेशनच्या कार्यक्रमासाठी तू नांदेडला आला होतास. त्या वेळी तुझी प्रत्यक्ष भेट घेण्याचा मला योग आला. माझ्या आयुष्यातील तो एक अविस्मरणीय क्षण आहे.

तुझं भाषण तर अफलातून होतं!

तू भाषण करत नव्हतास; तू उपस्थितांशी संवाद साधत होतास. सभागृहातील प्रत्येक व्यक्तीशी तू थेट बोलतो आहेस, अशी भावना निर्माण व्हायची. तुझ्या बोलण्यात कृत्रिमपणा नव्हता. साधी भाषा, थेट विचार, मिश्कीलपणा आणि अनुभवातून आलेली स्पष्टता—तुझ्या प्रत्येक शब्दातून जाणवत होती.

कधी तू हसवायचास, कधी विचार करायला भाग पाडायचास, तर कधी एखादा साधा प्रश्न विचारून संपूर्ण सभागृह अंतर्मुख करायचास. उपस्थितांशी संवाद साधण्याची तुझी ती शैली खरोखरच अफलातून होती.

आज त्या भेटीची आठवण पुन्हा पुन्हा डोळ्यांसमोर येते आहे. त्या दिवशी तुझ्यासोबत घालवलेले ते काही क्षण आता आयुष्यभराची अमूल्य आठवण बनून राहतील.

तुझे चित्रपट पुन्हा पाहता येतील. तुझे संवाद पुन्हा ऐकता येतील. तुझ्या भूमिका पुन्हा अनुभवता येतील. पण नांदेडमध्ये प्रत्यक्ष भेटलेला तो नाना पुन्हा कधीच भेटणार नाही, ही जाणीव मनाला अस्वस्थ करून जाते.

म्हणूनच आज मनापासून वाटतं—

नाना, तू तुझ्या चाहत्यांशी गद्दारी केलीस!

अजून खूप भूमिका बाकी होत्या…
अजून खूप संवाद ऐकायचे होते…
अजून खूप वेळ तुला पडद्यावर पाहायचं होतं…
आणि कदाचित अजून एकदा नांदेडला तुला भेटायचं होतं…

पण तू अचानक निघून गेलास.

तू अभिनेता म्हणून महान होतासच; पण त्यापेक्षा मोठा माणूस होतास. तुझ्या अभिनयाची उंची आणि तुझ्या माणुसकीची खोली दोन्ही विलक्षण होती.

म्हणूनच तुझं जाणं म्हणजे केवळ एका अभिनेत्याचं निधन नाही, तर एका मोठ्या कलायुगाचा पडदा पडल्यासारखं आहे.

तुझा आवाज थांबला असेल,
पण तुझ्या भूमिका बोलत राहतील…
तुझा अभिनय जिवंत राहील…
शेतकऱ्यांसाठी केलेली तुझी सेवा प्रेरणा देत राहील…
आणि नांदेडमधील तुझी ती अविस्मरणीय भेट माझ्या स्मरणात कायम जिवंत राहील.

नाना, तुला मनःपूर्वक भावपूर्ण श्रद्धांजली!

ॐ शांती!

— धर्मभूषण ॲड. दिलीप ठाकूर,नांदेड
[08/10, 18:58] devashishtokekar05: **All India Media Association*
Nagpur reporter*
*District President*
*VANDE Bharat live tv news Nagpur*
Editor/Reporter/Journalist
RNI:- MPBIL/25/A1465
*Indian Council of press,Nagpur*
Journalist Cell
*Delhi Crime Press*
RNI NO : DELHIN/2005/15378
AD.Associate /Reporter
*INDIAN PRESS UNION*
District Reporter
*Devashish Govind Tokekar*
*My Youtube Channel*
@devashishtokekar1369
Contact no.
9422428110/9146095536
Head office:- plot no 18/19, flat no. 201,Harmony emporise, Payal -pallavi society new Manish Nagar somalwada nagpur – 440015